7 tính năng máy ảnh cực hay mà có thể bạn chưa biết

Các máy ảnh ngày nay được tích hợp rất nhiều tính năng thông minh nhằm hỗ trợ người dùng sáng tạo hình ảnh hiệu quả hơn. Tuy nhiên, không phải ai cũng khám phá và tận dụng hết những tiện ích ẩn bên trong chiếc máy ảnh của mình. Trong bài viết này, hãy cùng BNCamera điểm qua 7 tính năng máy ảnh cực hay mà có thể bạn chưa biết, giúp tối ưu trải nghiệm chụp ảnh, nâng cao chất lượng hình ảnh.

Live Bulb, Live Time và Live Composite – Hỗ trợ phơi sáng dài thông minh

Trong số các tính năng máy ảnh hỗ trợ chụp phơi sáng dài, Live Bulb, Live Time và Live Composite được xem là những công nghệ thông minh và khác biệt nhất. Olympus (nay là OM Digital Solutions) là hãng tiên phong giới thiệu các tính năng trên máy ảnh này, và cho đến hiện tại, chỉ có Panasonic phát triển những chế độ tương tự.

Mục tiêu cốt lõi của bộ ba tính năng này là loại bỏ việc phơi sáng theo kiểu “đoán mò”, vốn rất phổ biến khi chụp ảnh đêm, ảnh phơi sáng dài hoặc khi sử dụng kính lọc ND.

Hạn chế của chế độ Bulb truyền thống trên máy ảnh

Trên phần lớn máy ảnh hiện nay, khi cần chụp với thời gian phơi sáng dài hơn 30 hoặc 60 giây, người dùng bắt buộc phải chuyển sang chế độ Bulb. Ở chế độ này, màn trập sẽ mở trong suốt thời gian bạn giữ nút chụp, thường bị giới hạn tối đa khoảng 30 phút.

Bulb rất phổ biến trong chụp ảnh ban đêm, chụp phong cảnh với kính lọc ND mạnh (ND Big Stopper) để tạo hiệu ứng mờ chuyển động của mây, nước hoặc dòng người. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của Bulb là:

• Người chụp phải tự tính toán thời gian phơi sáng
• Phải thử nghiệm nhiều lần để đạt kết quả mong muốn
• Rất khó kiểm soát chính xác độ sáng ngay trong lúc chụp

Live Bulb – Tính năng giúp theo dõi phơi sáng theo thời gian thực

Live Bulb là một trong những tính năng trên máy ảnh giúp đơn giản hóa hoàn toàn quá trình chụp phơi sáng dài. Khi kích hoạt Live Bulb, hình ảnh sẽ được hiển thị và cập nhật liên tục trên màn hình LCD hoặc kính ngắm điện tử (EVF) trong suốt thời gian phơi sáng.

Nhờ đó, bạn có thể quan sát trực tiếp cách ánh sáng trên khung hình. Khi cảm thấy độ sáng đã đạt yêu cầu, bạn chỉ cần đóng màn trập mà không cần tính toán trước hay chụp thử nhiều lần.

Live Time – Kiểm soát phơi sáng với thao tác đơn giản

Live Time hoạt động gần giống với Live Bulb nhưng mang lại trải nghiệm điều khiển thuận tiện hơn. Thay vì phải giữ nút chụp, bạn chỉ cần nhấn nút chụp một lần để mở màn trập, quan sát hình ảnh hiển thị theo thời gian thực, sau đó nhấn nút chụp lần thứ hai để đóng màn trập khi đã hài lòng.

Live Composite – Tính năng lý tưởng cho vệt sáng và pháo hoa

Trong ba chế độ, Live Composite có cơ chế hoạt động thông minh và độc đáo nhất. Thay vì mở màn trập liên tục trong thời gian dài, máy ảnh sẽ ghi lại nhiều lần phơi sáng ngắn liên tiếp, sau đó tổng hợp thành một bức ảnh hoàn chỉnh.

Điểm đặc biệt nằm ở thuật toán xử lý: sau khung hình đầu tiên, chỉ những vùng sáng hơn trong các khung hình tiếp theo mới được cộng dồn, tương đương với chế độ hòa trộn Lighten trong Adobe Photoshop. Nhờ đó, Live Composite trở thành tính năng máy ảnh lý tưởng cho: chụp vệt đèn xe, chụp pháo hoa và các chủ thể phát sáng và chuyển động theo thời gian

Tuy nhiên, chế độ Live Composite không phù hợp với các cảnh có độ sáng gần như không thay đổi, vì hình ảnh sẽ không được cải thiện thêm sau khung hình đầu tiên.

Chế độ chụp Live ND

Live ND Shooting là một tính năng máy ảnh tiên phong do Olympus phát triển, lần đầu tiên xuất hiện trên mẫu Olympus OM-D E-M1X và hiện đã được tích hợp trên các dòng máy mới như OM System OM-1 và OM-5.

Chế độ chụp Live ND là một trong những tính năng trên máy ảnh cho phép mô phỏng hiệu ứng của kính lọc ND ngay trong thân máy. Nhờ đó, người dùng có thể kéo dài thời gian phơi sáng để tạo hiệu ứng nhòe chuyển động của nước, mây hoặc chủ thể chuyển động, ngay cả khi chụp trong điều kiện ánh sáng mạnh ban ngày mà không cần gắn filter vật lý.

Tính năng máy ảnh Live ND Shooting chỉ khả dụng khi máy ảnh được đặt ở chế độ phơi sáng Manual (M) hoặc Shutter Priority (S/Tv). Điều này giúp người chụp kiểm soát chính xác tốc độ màn trập – yếu tố cốt lõi để tạo hiệu ứng phơi sáng dài trong nhiếp ảnh phong cảnh và sáng tạo

Chỉnh sửa ảnh RAW trực tiếp trong máy

Chụp ảnh ở định dạng RAW từ lâu đã trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều nhiếp ảnh gia. Nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý nhanh và linh hoạt, nhiều hãng đã tích hợp tính năng máy ảnh chỉnh sửa RAW trực tiếp trong máy. Ngoại trừ một số dòng máy Sony chưa hỗ trợ, đây hiện là một trong những tính năng máy ảnh được đánh giá cao, cho phép xử lý ảnh ngay lập tức mà không cần đến máy tính hay phần mềm chuyên dụng.

Với tính năng máy ảnh này, người chụp có thể tận dụng tối đa thời gian rảnh sau mỗi buổi tác nghiệp, chẳng hạn như khi nghỉ ngơi tại quán cà phê, di chuyển trên tàu xe hoặc ngay tại hiện trường chụp. Việc xem lại và tinh chỉnh ảnh RAW trực tiếp trong máy không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn hỗ trợ đánh giá nhanh chất lượng hình ảnh, từ đó điều chỉnh phong cách chụp cho các khung hình tiếp theo.

Quy trình xử lý RAW trong máy ảnh có nhiều điểm tương đồng với hậu kỳ trên máy tính. Người dùng có thể thực hiện các điều chỉnh cơ bản nhưng quan trọng như cân bằng trắng, thay đổi Film Simulation, Picture Control hoặc Picture Style. Những thiết lập này cho phép bạn thử nghiệm nhiều phong cách màu sắc khác nhau ngay trên cùng một file RAW, đồng thời xuất ra file JPEG hoặc HEIF phù hợp để chia sẻ nhanh.

Trong thực tế sử dụng, tính năng trên máy ảnh chỉnh sửa RAW thường được triển khai theo hai cách thao tác phổ biến. Cách thứ nhất là truy cập trực tiếp vào menu chỉnh sửa RAW của máy ảnh, sau đó chọn file RAW cần xử lý. Cách thứ hai là chọn trước ảnh RAW trong chế độ xem lại, rồi mở menu để truy cập các tùy chọn chỉnh sửa RAW tương ứng.

Pixel Mapping – Tính năng máy ảnh hiệu chỉnh điểm ảnh cảm biến

Khi chụp ảnh ở độ nhạy sáng cao, hiện tượng nhiễu độ sáng và nhiễu màu là hiện tượng hoàn toàn bình thường, với các hạt nhiễu phân bố ngẫu nhiên trên khung hình. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thấy một điểm sáng hoặc điểm màu đơn lẻ luôn xuất hiện cố định tại cùng một vị trí trên nhiều bức ảnh khác nhau, rất có thể cảm biến đang gặp phải hiện tượng pixel chết, pixel nóng hoặc pixel kẹt.

Trong quá trình hậu kỳ ảnh tĩnh, việc xử lý một vài điểm ảnh lỗi riêng lẻ không quá phức tạp. Tuy nhiên, khi các pixel lỗi này xuất hiện lặp lại trên mọi bức ảnh, việc chỉnh sửa thủ công sẽ trở nên tốn thời gian và gây khó chịu. Đây chính là lúc tính năng máy ảnh Pixel Mapping phát huy vai trò quan trọng.

Ưu điểm lớn của tính năng máy ảnh Pixel Mapping nằm ở quy trình sử dụng rất đơn giản. Trong hầu hết trường hợp, bạn chỉ cần thực hiện hiệu chỉnh một lần khi phát hiện pixel nóng hoặc pixel chết xuất hiện liên tục. Máy ảnh sẽ tự động quét cảm biến, xác định các điểm ảnh lỗi và ánh xạ lại chúng, từ đó hạn chế tối đa việc các điểm sáng hoặc điểm màu bất thường xuất hiện trong những lần chụp sau.

Ví dụ, trên Fujifilm X-T5, Pixel Mapping được đặt tại trang thứ ba trong menu Image Quality (IQ). Người dùng chỉ cần truy cập menu, chọn Pixel Mapping, nhấn OK/Menu và xác nhận khi màn hình hiển thị Start Pixel Mapping. Toàn bộ quá trình hiệu chỉnh diễn ra nhanh chóng và chỉ mất vài giây để hoàn tất, nhưng lại mang đến hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện chất lượng hình ảnh.

Tính năng khử nhiễu phơi sáng dài

Khử nhiễu phơi sáng dài (Long-Exposure Noise Reduction) là một tính năng máy ảnh đặc biệt hữu ích đối với những nhiếp ảnh gia thường xuyên chụp ảnh phơi sáng dài, nhất là trong các thể loại như phong cảnh đêm, thiên văn hay vệt sáng chuyển động. Tuy nhiên, tính năng trên máy ảnh này không nên bị nhầm lẫn với khử nhiễu ISO cao hay Pixel Mapping, bởi cơ chế xử lý và mục đích sử dụng hoàn toàn khác nhau.

Khi chụp phơi sáng dài, cảm biến phải hoạt động liên tục trong thời gian dài, dẫn đến hiện tượng nóng lên và làm phát sinh nhiễu nhiệt. Khác với nhiễu ISO cao có tính ngẫu nhiên, nhiễu do phơi sáng dài thường có cấu trúc lặp lại tương đối cố định. Nhờ đặc điểm này, tính năng khử nhiễu phơi sáng dài có thể xác định chính xác mẫu nhiễu và loại bỏ chúng một cách hiệu quả trên từng khung hình.

Nhược điểm lớn nhất của tính năng này nằm ở thời gian xử lý. Khi được kích hoạt, sau mỗi lần chụp, máy ảnh sẽ tự động ghi thêm một khung hình phụ gọi là “dark frame”, với màn trập đóng kín và thời gian phơi sáng bằng đúng thời gian của ảnh gốc. Máy ảnh sau đó sử dụng dữ liệu từ dark frame này để trừ nhiễu khỏi bức ảnh chính. Cách xử lý này mang lại hiệu quả khử nhiễu rất cao, nhưng đồng nghĩa với việc tổng thời gian chụp và chờ xử lý sẽ tăng lên gần gấp đôi.

Hầu hết các mẫu máy ảnh hiện nay, tính năng máy ảnh này chỉ được kích hoạt khi thời gian phơi sáng đạt từ 1 giây trở lên. Ngoài chế độ On, nhiều hãng còn cung cấp tùy chọn Auto, cho phép máy tự động quyết định thời điểm cần áp dụng khử nhiễu phơi sáng dài dựa trên điều kiện chụp thực tế. Đây là một tính năng máy ảnh quan trọng, giúp cân bằng giữa chất lượng hình ảnh và hiệu suất làm việc khi chụp phơi sáng dài.

Tính năng chồng nét (Focus Stacking)

Focus stacking là kỹ thuật nhiếp ảnh đã được sử dụng từ lâu nhằm tạo ra độ sâu trường ảnh lớn hơn so với khả năng của một lần chụp đơn lẻ. Tính năng máy ảnh này đặc biệt phổ biến trong nhiếp ảnh macro, nhưng đồng thời cũng rất hiệu quả khi chụp phong cảnh, kiến trúc hoặc các cảnh có nhiều lớp không gian.

Ưu điểm nổi bật của tính năng trên máy ảnh focus stacking là cho phép người chụp sử dụng khẩu độ tối ưu của ống kính thay vì phải khép khẩu quá nhỏ để tăng độ sâu trường ảnh. Việc tránh sử dụng khẩu độ nhỏ giúp hạn chế hiện tượng nhiễu xạ, từ đó duy trì độ sắc nét và chi tiết hình ảnh ở mức cao nhất.

Về nguyên lý hoạt động, focus stacking dựa trên việc chụp một chuỗi ảnh liên tiếp, trong đó điểm lấy nét được dịch chuyển từng bước từ tiền cảnh đến hậu cảnh. Nhờ đó, mỗi khu vực trong khung hình đều đạt độ nét tối ưu ở ít nhất một khung hình. Sau khi hoàn tất, các ảnh này sẽ được ghép lại để tạo thành một bức ảnh duy nhất, sắc nét xuyên suốt toàn bộ khung cảnh.

Với sự phát triển của công nghệ, nhiều tính năng máy ảnh hiện đại đã cho phép tự động thực hiện focus stacking ngay trong quá trình chụp. Máy ảnh sẽ tự động điều chỉnh điểm lấy nét giữa các lần bấm, giúp quá trình ghi lại chuỗi ảnh trở nên nhanh chóng và chính xác hơn.

Sử dụng máy ảnh làm webcam

Sử dụng máy ảnh như một webcam đang trở thành tính năng máy ảnh được nhiều người dùng quan tâm, đặc biệt với những ai thường xuyên họp trực tuyến, livestream hoặc gọi video chất lượng cao. So với webcam tích hợp thông thường, máy ảnh mang lại lợi thế vượt trội về chất lượng hình ảnh, độ chi tiết và khả năng kiểm soát ánh sáng.

Với tính năng trên máy ảnh này, bạn có thể mở khẩu độ lớn để tạo hiệu ứng xóa phông tự nhiên, giúp chủ thể nổi bật mà không cần dùng đến phông nền ảo. Đồng thời, người dùng có thể chủ động thiết lập cân bằng trắng, điều chỉnh phơi sáng, cũng như lựa chọn Film Simulation, Picture Control hoặc Picture Style để hình ảnh trông chuyên nghiệp, dễ nhìn và đồng nhất màu sắc hơn so với webcam tiêu chuẩn.

Sự bùng nổ của các cuộc gọi video trong thời kỳ đại dịch đã thúc đẩy nhiều nhà sản xuất máy ảnh đơn giản hóa việc sử dụng máy ảnh thông thường như một webcam. Trong trường hợp bạn không dùng capture card, bước đầu tiên là tải và cài đặt phần mềm webcam chính hãng tương ứng với máy ảnh của bạn. Ví dụ:

• Canon: EOS Webcam Utility
• Fujifilm: Fujifilm X Webcam
• Nikon: Nikon Webcam Utility
• Sony: Sony Imaging Edge Webcam

Các phần mềm này cho phép kết nối máy ảnh với máy tính và sử dụng máy ảnh như webcam trên các nền tảng gọi video phổ biến như Zoom hoặc Facebook Live, mang lại chất lượng hình ảnh vượt trội so với webcam tích hợp.

Kết luận

Việc hiểu và khai thác đúng các tính năng trên máy ảnh sẽ giúp bạn làm chủ thiết bị tốt hơn và mở rộng khả năng sáng tạo mà không cần đầu tư thêm phụ kiện đắt tiền. Dù bạn là người mới làm quen với nhiếp ảnh hay đã có kinh nghiệm sử dụng máy ảnh lâu năm, những tính năng máy ảnh ít người chú ý nhưng cực kỳ hữu ích này chắc chắn sẽ mang lại nhiều lợi ích trong quá trình chụp và quay.